“ İSTANBUL’UN GÜZELLERİ KANCABAŞLAR” PROJESİ

 

Geçmişte denize kıyısı olan kentlerin sosyal hayatında önemli yeri olan deniz araçları, günümüz gelişmeleriyle artık hayatımızdan çıkıyor. Ulaşımda ve hafif yük taşımacılığında kullanılan, genel adıyla “kayıklar” bu işlevlerini yavaş yavaş yitiriyor.İstanbul’a özgü bir kayık tipi olan “Kancabaş” bunlardan sadece biri. Şu an sayıları oldukça azalmış kayıkların, orijinalliğini korumuş haliyle denizde görmek pek mümkün değil.

Projelerini deniz ve tarih çerçevesinde oluşturan 360 Derece Tarih Araştırmaları Derneği ise, İstanbul Boğazı’nın simgelerinden biri olan ve artık yok olmaya yüz tutmuş “Kancabaş”ları yeniden boğazın bir parçası haline getirmeyi amaçlıyor.

 

KANCABAŞ NEDİR

Boyları 7,5 m ile 13 m arasında değişen kancabaşlar genel olarak İstanbul Boğazı’nda, Marmara’nın yakın kıyılarında ulaşım amaçlı kullanılıyordu. Hafif yük taşımacılığında da kullanılan bu kayıkların daha büyük boyları, Tersane-i Amire kaynaklarına göre Osmanlı donanmasında da asker sevkıyatı ve hafif yük taşımacılığında kullanılmıştır.

Döneme göre zaman zaman Latin yada pıraçera yelkenleri olan bu kayıklar daha çok İstanbul Boğazı’nın akıntılı sularında ve Üsküdar-Saray burnu arasında seyir yaptıklarından küreği tercih ediyorlardı.

          

NEDEN KANCABAŞ

    • Bir deniz kenti olan İstanbul’un yüzlerce yıllık deniz bağlarını ve yaşamını gözler önüne serme olanağı vermesi,
    • Yok olan her geleneksel teknenin, ulusal kültürümüzden ve denizcilik tarihimizden kayıp vermek anlamına gelmesi,
    • 360 Derece TAD nin deniz tarihi ve canlandırma faaliyeti ile bütünleşen bir proje oluşu.

PROJENİN HEDEFLERİ

    • İstanbul kent kültürünün bir parçası olan “Kancabaşlar”ı , sadece müzede sergilenen unutulmuş bir kayık tipi olmaktan çıkartmak.
    • “Kancabaşlar”ı denizlere yeniden kazandırmak ve İstanbul kent kimliğinin bir parçası haline getirmek amacı ile sivil denizcilik okullarının, İstanbul halkının katılım ve desteğini sağlamak.

    • Tarih boyunca köklü bağlara sahip İstanbul ve İzmir ilişkisinin bir sembolü olarak İstanbul Kancabaş’ları ve İzmir Kayıkları’nın her sene, İstanbul’da Haliç ve İstanbul Boğazı’nda, İzmir’de Pasaport İskelesi’nde yarışlarını düzenlemek.
    • Yüzlerce yıllık İstanbul tarihinde derin izleri olan bu kayıkların, tekrar imal edilip yeni kuşaklara taşınmasını sağlamak.
    • Her yıl yurt dışında, özellikle İngiltere,Portsmout’ta ve Hollanda, Amsterdam’da yapılan deniz festivalleri, fuarlarına katılmak. (okul gemimizin olmaması bu faaliyeti daha önemli kılmaktadır)
    • Bu kayıkları, kurulması düşünülen İzmir Deniz Müzesi’nde ve yeniden düzenlenen İstanbul Deniz Müzesi’nde sergilemek.
    • Kabotaj bayramı etkinliklerine katılmak. (yarışlar ve gösteri seyirleri)
    • Halka, ücretsiz yelken ve kürek kursları vermek.
    • İzmir Kayıkları ile ortak düzenlenecek olan, Çeşme-Sakız, Dikili-Midilli Dostluk Günlerine katılmak.

“ İSTANBUL’UN GÜZELLERİ KANCABAŞLAR” BELGESEL PROJESİ

Proje kapsamında, tarihte ve günümüzde İstanbul’un deniz kültürünü, Kancabaş’ların geçmişten bu güne değişimini ve projeyi anlatan bir belgesel film yapımı planlanıyor.

Belgesel Projesinin Hedefi

Bu belgesel filmin hedefi, İstanbul Boğazı’nın yok olmuş öğelerinden birisi olan Kancabaş’ları, yeniden Boğaz’ın bir parçası haline getirme projesini desteklemektir. Kayığın yeniden inşa sürecini de ele alacak belgesel film sayesinde İstanbul’un, deniz kenti kimliğini vurgulamak amaçlanmaktadır.

Gösterilmesi Planlanan Medyalar

  • Yerel Televizyon Kanalı
  • Ulusal Televizyon Kanalları
  • Ulusal ve Uluslararası Film Festivalleri
  • Özel Gösterimler

“KANCABAŞ” KORUMA KURULU

“Kancabaş Projesi”nin amacı, bu kayıklarından imal ederek, sergilemek değildir. Aynı zamanda İstanbul’a ve Türkiye’ye deniz kültürümüzün yok olmaya yüz tutmuş bir parçasını geri kazandırmaktır.Bu bağlamdan yola çıkarak, dosyada da sözü geçen etkinliklerle, geleneksel özellikleri koruma altına alarak koruyup,deniz kültürüne geri kazandırılması hedeflenmektedir.

İstanbul’un denizci yüzünü vurgulamak adına son derece uygun bir proje olan bu çalışmayı ilkeler etrafına toplamak gerekmektedir:

İki ana başlık altında toplanan bu faaliyet şu başlıklardan oluşur;

  • Koruma kurulu
  • Koruma kurulunun görevleri

Koruma Kurulu:

Kimlerden oluşur:

 360 Derece Tarih Araştırmaları Derneği

İTÜ Yüksek Denizcilik Okulu

Türk Loydu

TMMOB Gemi Mühendisleri Odası

Görevi: Genel olarak koruma ilkelerini belirlemektir.Bu ilkeler estetik ve teknik maddelerden oluşmaktadır.(Bu bölüm daha sonra ek bir dosya ile belirtilecektir.)

  • Çalışma ve denetim oluşturabilmek amacıyla düzenli toplantılar yapar ve kararlar alır.
  • Senelik çalışma raporunu yazılı olarak sunar.

 BİR YILLIK ETKİNLİK RAPORU

  • Mayıs 2006 da İzmir Körfezi’nde tüm amatör yatların ve küçük teknelerin katılacağı bir deniz etkinliği düşünüldü. Etkinliğin bel kemiğini oluşturan İstanbul Kancabaş’ları ve İzmir Kayıkları’nın yelken ve kürek yarışlarının yapılacağı bu görsel şölene tüm yetkililer ve medya davet edilecek.
  • Aynı yarışların Haliç ve Moda koyu’nda yapılması ve bunun geleneksel hale gelmesi sağlanacak.
  • Amatör denizcilik dernekleri ve meslek odalarının katılımı ile ücretsiz yelken ve kürek kursları düzenlenmesi sağlanacak.
  • İstanbul ve Marmara Denizi’nde yapılacak olan tüm deniz etkinliklerinde Gruplar halinde yelken ve kürekle seyir ve yarış yapmaları düşünülmüştür.
  • İTÜ yüksek Denizcilik Okulu’nda ders konusu olarak okutulmasını sağlamak.
  • Yurt dışında her yıl yapılan tekne fuarlarına ve deniz festivallerine, Türkiye’yi temsil etmek amacı ile katılmasını sağlamak.

SPONSORLUK GETİRİLERİ

Benzer bir proje olan ‘’Kordelyo’dan Pasaport’a İzmir Kayıkları Projesin’’de ana destekçi İzmir Büyükşehir Belediyesi olmuştur. Bu projede de kurumsal destek olmalıdır.

Bir kent projesi olan bu projede ticari kaygı kesinlikle olmamalıdır. Bundan dolayı tanıtımlar, sunumlar, sergiler, yayınlar, filmler ve bilimsel sempozyumlar deniz etkinlikleri şeklinde olmalıdır. Bu tanıtımların hemen hepsinde ana ve yan destekçilerin adlarının yazdığı bir sabit birde gezici pano olmalıdır. Sabit pano dış koşullara dayanıklı, cam ve ışıklı olarak kayıkların devamlı bağlı bulunacağı rıhtımda olmalıdır. Gezici pano ise, dış koşullara uygun, genel bilgi ve sponsorları tanıtmak amaçlı olacaktır.