Proje Özeti
Proje, binlerce yıllık tarihin üzerine kurulu Antalya Kaş ilçesinin kültür değeri olan Uluburun Batığı’nı ilçenin sembollerinden biri haline getirerek bu değerin tüm dünyaya tanıtılmasını amaçlamaktadır. Bu amaç doğrultusunda, bugüne kadar sualtında bulunmuş dünyanın bilinen en eski ticari teknesi Uluburun Batığı’nın Kaş’ta keşfedilişinden yola çıkarak, bu değerin Kaş adına kültürel ve ekonomik açıdan değerlendirilmesini kapsamaktadır. Dünyada bir ilk olacak bu projeyi oluşturacak ögeler şunlardır;
- Tunç Çağı liman modeli inşası.
- Uluburun II teknesinin canlandırması yapılacak limanda yer alması.
Ülkemizde ilk defa bir sualtı arkeo-park projesini hayata geçirmek amacı ile;
- Uluburun II nin bir replikasının yapılıp ‘ Kaş Liman Ağızı’ mevkiinde batırılması,
- Uluburun Batığının süngerci Mehmet Çakır’ın 1982 yılında ilk bulduğu hali ile dipte canlandırılması ve bu alanda ülkemizde sistemleşmemiş olan sualtı arkeolojisi eğitim programlarını gerek yabancı gerekse ülkemiz üniversitelerinin danışmanlığı ve katılımı ile gerçekleştirmek,
- Uluslar arası çapta düzenlenecek ‘’Deniz Tarihi ve Sualtı Arkeolojisi Sempozyum ve Atölye Çalışmaları’’ organize edilerek bu alanda Kaş’ın önemli bir bilim merkezi haline getirilmesi.
Projenin Hedefleri
Planlanan projenin hedefleri şunlardır;
-Deniz ve sualtı arkeolojisi konusunda bilimsel çalışmaların sürdürülmesi ve kalıcılığının sağlanması adına zeminlerin oluşturulması.
- Kaş’ın kültür turizmine katkı sağlamak.
- Hali hazırda Kaş’ta bulunan dalış turizmi potansiyelini artırmak.
- Kaş’ın uluslararası platformda tanıtımını sağlamak.
- Kaş’ın tarihi ve kültürel değerlerine sahip çıkan bir vizyon çerçevesinde yapılacak çalışmalara ivme kazandırmak ve yeni oluşturulacak projelerin önünü açmak.
Projeyi Oluşturacak Yapılar
Oluşturulması düşünülen projede bir Tunç Çağı liman canlandırması inşasının yapılması ve bu yapıyla ilişkili olarak bilimsel projesini tamamlamak üzere olan Uluburun II teknesinin bu oluşuma katılmasını içermektedir. Bu projede önerilen gerek su üstü gerekse sualtı mekanları, Kaş ilçesinin tarihsel tabanının oluşmasına, bir kültür merkezi biçiminde düzenlenmesiyle uluslararası etkinliklere yer sağlanmasına, Kaş ilçesinin önemli turizm gelirinden olan dalış turizmine dolayısıyla tüm Kaş turizmine katkısı olacağı düşünülmektedir.
Tunç Çağı Limanı Canlandırması:
Dönemin geleneksel bina yapım bilgileriyle danışmanların gözetiminde iki yada üç binadan oluşan yapı grubunun önünde Uluburun II teknesinin bağlı bulunduğu dönemin ticari malzemelerinin istiflendiği bir küçük rıhtımın yapılması düşünülmektedir. Yapılacak limanın 50-100 metrekare boyutlarında binalar, hem dönemi içinde nasıl kullandıklarına dair bir açık hava “arkeo-park” olması hem de daha sonra yapılması düşünülen farklı kültür etkinliklerine ev sahipliği yapması mümkün olacaktır. Bu çerçevede her yıl Kaş’ta yapılması düşünülen uluslararası çapta deniz tarihi ve sualtı arkeolojisiyle ilgili bir sempozyum ve atölye çalışmaları için bu oluşum mekan oluşturacaktır. Tamamı bilimsel tabanlı olan bu projenin önemli parçasını oluşturacak ve Kaş ilçesine uluslararası bir nitelik kazandıracaktır.
Binaların seçimi konusunda, Çeşme Bağlar Arası Mevkiinde Ankara Üniversitesi Arkeoloji Bölüm Başkanı Prof. Dr. Hayat Erkanal tarafından yapılmakta olan , Geç Tunç Çağı Liman Kazısı tarihsel veri tabanı olarak seçildi. Deneysel arkeolojinin genel kuralları gözetilerek binaların yapımının gerçekleştirilmesi öngörüldü. |
|
Sualtı Arkeo-Parkı:
Dalış turizmiyle tanınan Kaş ilçesinin bu potansiyelinin artırılması açısından kurulması düşünülen “sualtı arkeo-parkı” dünyada örneklerinin de az oluşu nedeniyle bu projenin önemli parçalarından biri olacaktır. Bunun için Uluburun II teknesinin bir kopyasının batırılmak amacıyla inşa edilip tüm dünyaya tanıtılması planlanmaktadır.
3300 yıl önce battığı haliyle deniz dibinde teşhir edilecek, yanına süngerci Mehmet Çakır’ın 1982 yılında batığı bulduğu hali canlandırılacaktır. Bu alanda ülkemizde sistemleşmemiş olan sualtı arkeolojisi eğitim programları gerek yabancı gerekse ülkemiz üniversitelerinin danışmanlığı ve katılımı ile gerçekleştirilecektir
.jpg)
Projede Yürütücü Kurumlar
Projenin yürütülmesi konusunda, yerel makamlar ve sivil toplum kuruluşlarıyla işbirliği yapılacaktır.
Projede Yürütücü Görev Alacak Devlet Kurumları:
Kaş Belediye Başkanlığı
Kaş Kaymakamlığı
Projede Yürütücü Görev Alacak Sivil Toplum Kuruluşları:
Uluburun II projesinin gerçekleştiren 360 Derece Tarih Araştırmaları önderliğinde, Sualtı Araştırmaları Derneği (SAD), Çevre ve Kültür Değerlerini Koruma ve Tanıtma Vakfı (ÇEKÜL) arasında işbirliği yapılması kararlaştırılmıştır. Bu sivil toplum kuruluşlarının verdiği destekle, yeni bir dernek kurularak konuyla ilgili tüm organizasyon ve yönetimi sağlanacaktır. Projede yer alan sivil toplum kuruluşları ve kısa tanıtımları şöyledir;
1. 360 Derece Tarih Araştırmaları Derneği; Konu edindiği tarihsel olayları birebir canlandıran projeler üretmek, edindiği tecrübeleri paylaşmak ve kamuoyunun sahiplenmesini sağlamak amacıyla 2004 yılında kurulmuş bir dernektir. Grup deniz tarihimizin ortaya çıkarılması üzerine kurulu canlandırma projeleri yürütmektedir.
2. Sualtı Araştırmaları Derneği (SAD); Denizlerde, iç sularda ve kıyılarda doğal, tarihi ve kültürel değerlerin incelenmesi, korunması, çoğaltılması ve gelecek kuşaklara aktarılmasına katkıda bulunmak amacıyla 1994'te kurulmuş, bir çok ulusal ve uluslararası projede etkin rol oynamış ve çeşitli ödüllere layık görülmüş bir sivil toplum kuruluşudur.
3. Çevre ve Kültür Değerlerini Koruma ve Tanıtma Vakfı (ÇEKÜL),
Ülkemizin doğal ve kültürel mirasını korumak amacıyla 1990 yılında vakıf statüsünde kurulmuş, bir sivil toplum kuruluşu olarak doğal kaynakları, kültürel mirası ve insanı bir bütün olarak ele alan, doğal ve kültürel çevreyi korumak için kent havza bölge ülke ölçeğinde projeler geliştirmektedir.
Proje Danışmanları
Oluşum ve yürütülme aşamalarında akademik danışmanların öneri ve fikirleri projenin her ayrıntısında yer bulacaktır. Danışmanlık alınacak kişi, kurum ve kuruluşlar şunlardır;
Proje Danışmanı Kurum ve Kuruluşları:
Ankara Üniversitesi Dil Tarih ve Coğrafya Fakültesi Arkeoloji Bölümü
Ortadoğu Teknik Üniversitesi İnşaat Kıyı Liman Mühendisliği Bölümü
Bilkent Üniversitesi Arkeoloji ve Sanat Tarihi Bölümü
Texas A&M Üniversitesi Antropoloji Bölümü Sualtı Arkeolojisi Programı
Bodrum Sualtı Arkeoloji Müzesi
Bochum Deutches Bergebau Müzesi
Antalya Arkeoloji Müzesi
Proje Danışmanı Kişiler:
Ankara Üniversitesi Dil Tarih ve Coğrafya Fakültesi Arkeoloji Bölüm Başkanı, Prof.Dr. Hayat ERKANAL.
Texas A&M Üniversitesi Antropoloji Bölümü Sualtı Arkeolojisi Programı Öğretim Üyesi, Yrd. Prof. Dr. Cemal PULAK.
Ortadoğu Teknik Üniversitesi Kıyı Liman Mühendisliği Bölümü Öğretim Üyesi, Ahmet Cevdet YALÇINER.
Bilkent Üniversitesi Arkeoloji ve Sanat Tarihi Bölüm Başkanı, Doç. Dr. Marie-Henriette GATES.
İstanbul Teknik Üniversitesi, Prof. Dr. Metin SÖZEN.
Ortadoğu Teknik Üniversitesi Kıyı Liman Mühendisliği Bölümü Öğretim Üyesi, Ayşen ERGİN.
İşbirliği Yapılacak Kurum, Kişi ve Kuruluşlar:
T.C.Kültür ve Turizm Bakanlığı
T.C.Başbakanlık Tanıtma Fonu
Kaş Kaymakamlığı
Kaş Belediyesi
Antalya Ticaret Odası
Antalya Deniz Ticaret Odası
Kaş Marina İşletmesi
Kaş Dalış Merkezleri
Türkiye Sualtı Arkeolojisi Vakfı
Devlet Tiyatroları Rejisörü, Işıl KASAPOĞLU
Bütçe Analizi
Bu projenin mali kaynakları projeyi yürütücü kurumlar dışında aranması gerekmektedir. Uluslararası bağlantılarla hukuksal tabanı ve işbirliği tanımları net olarak belirlenmiş bir proje olması öngörülen “Kaş Tunç Çağı Limanı Canlandırma /Sualtı Arkeo-Park Projesi” bu öngörüden dolayı, mali kaynaklarını özel sektörden, devlet fonlarından ve Avrupa Birliği fonlarından arayacaktır. Bu arayış klasik anlamda bir sponsorluk arayışı olmasından ziyade bir ara destek arayışı biçiminde olacaktır. Çünkü eldeki maddi ve manevi malzeme projenin yarısını oluşturmaktadır. Projenin tüm yapısına ve gelecekte de sürekliliğini sağlamak adına detaylı bütçe çalışmaları yapılmaktadır.
Mekanlar
Tunç Çağı limanı canlandırma projesinin uygulanmasında deneysel arkeolojinin kuralları baz alınacaktır. Dönemin tekniklerine uygun olarak inşa edilecek yapı grupları, mimari öğeler ve genel yapı, uluslararası proje yarışmalarına katılması planlanmaktadır. İnşa edilecek yapılar için önerilen alanlar, yöntemler ve ayrıntılar şunlardır;
Batırılacak Uluburun replikası ve batığın in situ hali görünümü için deniz hava koşullarından en az etkilenecek yer olması sebebiyle “Liman Ağzı” mevkiinde bulunan nokta düşünülmüştür. Tunç Çağı Liman canlandırması için Bucak Denizi içerisinde tespit edilen koy seçilmiştir.
.JPG)
.JPG)
Genel Çevre Düzenlemesi:
Tunç Çağı Liman canlandırması için, mevcut eğimli kayalık arazi üzerine setler ve kodlar oluşturulacaktır. Yapıya ait ayrıntılar şunlardır;
- Liman ve rıhtım taşları kıyıya döşendikten sonra beton kullanmadan, çakıl ve kum ile dolgu yapılarak üzeri taşla kaplanacaktır.
- Doğal yapıdaki kayalar yerinde bırakılarak gerektiğinde her şey eski haline dönüştürülebilecek.
- Açık alanda başlayan düzenleme yukarı doğru oluşturulacak setlendirme ile devam edecektir.
- Mevcut ağaçlar korunup ayrıca yetişkin ağaçlar dikilecektir.
Liman Binaları:
Proje içersinde yer alan yapı grubunu, üç adet dönem mimarisine uygun binalar ve diğer yapı grupları oluşturacaktır. Bu konuda, Ankara Üniversitesi Arkeoloji Bölüm Başkanı Prof. Dr. Hayat Erkanal’ın kazı başkanlığını yaptığı ‘’Çeşme Bağlar Arası Tunç Çağı Liman Kazısı3’’tarihsel veri tabanı olarak seçilmiştir.
A Binası:
Yaklaşık 50 metrekare, yönetim, kabul ve kitaplık bölümleriyle hizmet verecektir. Binada çalışan iki kişiye devamlı çalışma mekanı ayrılacak ısınma ocak ile sağlanıp, gizlenmiş bir klima da monte edilecektir.
B Binası:
Yaklaşık 75 metrekare, Uluburun kargosunun imitasyonlarının satışının yapıldığı bölüm olarak kullanılacak ve A binasıyla bağlantılı olacaktır.
C Binası:
Yaklaşık 80 metrekare, diğer yapılardan bağımsız küçük kabullerin yapılabileceği bir yer olarak tasarlanan bina tente sistemiyle ara mekanlar da toplantı, konser v.b. amaçlarla kullanılacaktır.
Açık Alan Düzenlemesinde Bulunacak Öğeler:
Liman yükleme sahasındaki objeler dönemin liman yerleşmelerinden, ikonografilerin ve danışmanların yardımıyla oluşturulacaktır. Açık saha düzenlemesinde kullanılması düşünülen objeler şunlardır;
- Taş çapalar
- Maden ingotlar
- Farklı uygarlıklara ait amphoralar
- Pithoslar ve değişik formlarda seramik eşyalar
- Sıkı bağlanmış balyalar
- Tahıl çuvalları
- Kırık seren ve ana direkler
- Balık ağları
- İp rodaları
- Tenteler ve altında pazar tezgahları, dokumalar
- Merdivenler
- Kuyu
Batık Alanı:
İnşa edilecek replika ve yanında düzenlenecek batığın bulunduğu halini gösteren kargo imitasyonları, yaklaşık 15 metre derinlikte kurulacaktır.
3300 sene sonra bulunduğu şekli ile oluşturulmuş kazı alanı projesi için
emici hortumlar, balonlar, dekompresyon kulübesi, dekompresyon platformu inşası planlandı.
Yapılacak Etkinlikler
Gerçekleştirilecek oluşum içersinde yapılacak etkinlikler ve bunların gelirleri Kaş merkezli kullanılmak üzere ilçenin gelişimine ve bilimsel çalışmalara katkı sağlayacaktır. Planlanan etkinlikler şunlardır;
- Genel müzecilik faaliyetleri
- Sempozyumlar ve atölye çalışmaları; her yıl düzenlenecek bir deniz tarihi ve sualtı arkeolojisi sempozyumunun yanı sıra, teorik kısımlarının canlandırma limanda bulunan binada, pratik kısımların yapay kazı alanında yerli yabancı uzman kişi ve kuruluşların, amatör dalıcı ve arkeoloji öğrencilerin katılımıyla gerçekleştirileceği temel sualtı arkeolojisi kursu düzenlenmesi planlanmaktadır.
-Kaş ve civarının deniz dibi yüzey araştırmasının ayrıntılı bir şekilde yapılması, bu konuda Deniz Kuvvetleri Komutanlığı ve üniversitelerin
ilgili bölümleri ile yapılması
- Bilimsel ve popüler yayınlar yapılması
- Dalış okullarıyla işbirliğiyle yapılacak etkinlikler
- Bilgilendirici kitapçıklar hazırlanması
- Ses ve ışık gösterileri
- Yıllık projeler (burs, kurs v.b)
Yönetim
Proje için bir araya gelmiş yukarıda belirtilen üç sivil toplum kuruluşunun işbirliğiyle, kuruluşların kendi konuları kapsamında alacağı sorumluluklar belirlenecektir. Kurulacak bir dernek oluşumun yürütücüsü olacaktır. Dernek yönetim kurulunun sorumlulukları ve görev alanları şunlar olacaktır;
- Dernekler kanunu içersindeki tüm yönetim kurulu sorumlulukları
- Projeyle ilgili alınacak kararlar
- Yıllık projeler üreterek bunları danışmanlara sunmak
- Aylık denetimler yapmak
Döner sermaye yöntemiyle işletilmesi düşünülen parktan sağlanabilecek maddi gelir öngörüleri şunlardır;
- Bilet gelirleri
- Konser ve sergi gelirleri
- Dalgıçların, batık alanı için ödeyecekleri ücretler
Tanıtım
Projenin uluslararası boyutta tanınması için bir takım faaliyetler planlanmıştır. Gerçekleştirilecek faaliyetler, bir buçuk aylık hazırlık aşaması esnasında detaylandırılacaktır. Hazırlık aşamasının 29 Ekim 2005 tarihine kadar tamamlanmasının ardından, bu tarihte yapılacak törenle projenin kamuoyuna duyurulması düşünülmüştür. Bu hedefle öngörülen faaliyetler şunlardır;
- Tanıtım broşürleri hazırlanması ve basımı.
- Projeyi tanıtıcı üç dilde (Türkçe, İngilizce ve Almanca) web site hazırlanması.
- Liman modelinin 1/100 ölçekli maketinin inşası ve maketin ilçe meydanında sergilenmesi.
- 15 Ekim 2005 tarihinde Almanya Bochum’da davetli katılınılacak sempozyumda projenin tanıtılması ve duyurusunun yapılması.
- 29 Ekim 2005 tarihinde yerel makamların katılımıyla bir tören düzenlenerek projenin kamuoyuna duyurulması.
.jpg)
