AKDENİZ'İN İKİ UCU “FOÇA- MARSİLYA PROJESİ“


Daha çok soyu tükenmekte olan Akdeniz Fokları'nın son yaşam alanlarından biri olarak tanıdığımız Foça ilçesi, İ.Ö. 9. yy.'da 12 İon kentinden biri olan “Phokaia” olarak tanınıyordu. Phokaialilar denizcilikleriyle ve Akdeniz ağırlıklı deniz ticaretleri ile ünlüydüler. Ö. 6. yy.'da Pers istilasından kaçan Phokaia halkı, Akdeniz'de gerçekleştirdikleri zorlu bir yolculuğun ardından kendilerine yeni vatan olarak Marsilya kentini seçti.

Giderken yanlarında götürdükleri badem ve üzüm fideleri, kümes hayvanları ile beraberlerinde kültürlerini de taşımış oldular. Gemilerin önlerine astıkları, “dirliğin ve erken uyanışın sembolü” olan horozun, bugün Fransa'nın sembolü haline gelmiş olması bu kültürel etkileşimin tek kanıtı değildir. Marsilya'nın eski liman girişindeki yazıtta belirtildiği gibi bu şehir M.Ö. 600'de Phokaia'dan gelen denizciler tarafından kurulmuştur.

360 Derece Tarih Araştırmaları Grubu 2600 yıl önce gerçekleşen bu yolculuğun olası rotasını ve bu rotanın hangi nedenlerle seçilmiş olabileceğini ve bu yolculuğun gerçekleştirilebilmesinin tüm tarihi ve maddi nedenlerini araştırıyor.

Bu iki kültürün birlikteliği ve sonuçları da proje kapsamında değerlendirilecektir. Denizcilikleriyle ün salmış Phokaiaların kullandığı teknelerin tıpkıları inşa edilerek, 2600 yıl önceki Phokaia-Marsilya yolculuğu tekrarlanacaktır. 360 Derece Tarih Araştırmaları Grubu, tarihi bir tekne inşa edip günümüzden 2600 yıl önce gerçekleşmiş Foça Marsilya yolculuğunu canlandıracaktır.

Tekne, Foça'dan Marsilya'ya (M.Ö. 600 yıllarında olduğu gibi) şarap, üzüm bağlarından fideler, zeytin dalları vb. taşıyacaktır.

Foça ve Marsilya şehirlerinin tarihini gündeme getirerek, Batı ve Doğu Akdeniz halklarını birbirine yakınlaştırmak amacıyla, Marsilya ve Foça'da yolculuğun başında ve sonunda, tüm Akdeniz ülkelerinin sanatçılarının katılımıyla Akdeniz müziği konserleri organize edilecektir.

 

Proje'nin çıkış noktası

•  Akdeniz'in insanlık tarihinin kültür merkezi olması

•  Coğrafyacıların aksine, tarihçilerin Akdeniz için 6. kıta adını kullanması.

•  Gerçekleşen göç ve koloni hareketinin, kültür iletişiminin esasını oluşturması.

•  Tarihsel veritabanının tam olması

Seçilen Tekne tipi ve rotası

•  Seçilen tekne tipi: Proje için seçilen tekne tipi, özellikle koloni hareketinde ana destek teknesi olarak kullanıldığı var sayılan, yuvarlak, geniş ambarları ile taşıma kapasitesi yüksek, dönemin ikonografik bilgilerine dayanarak biçimini algılayabildiğimiz ticaret tekneleridir.

Yine aynı koloni hareketinde kullanıldığı var sayılan “pentokontoros” lar askeri gemiler olmaları ve uzun yolda yük ve yolcu taşıma özelliklerinin bulunmamasından dolayı, proje için uygun görülmemişlerdir.

Bu projede kullanılmak üzere yukarıda özellikleri anlatılan ve seçimi yapılan tekne tipinden iki adet üretilmesi düşünülmüştür.Görüntü zenginliği açısından bir adet de haberci teknesi ön görülmüştür.

•  Rota: Akdeniz'in tamamını kapsaması düşünülen bu projede, uğranılması düşünülen limanlar özellikle koloni hareketinin yoğun yaşandığı limanlardır.(Abdera-Marsilya-Alalia gibi) Okyanusa kadar uzanan Akdeniz içinde çapraz birçok rotayı içeren bu program proje boyunca sürecektir.

Proje ile ilgili teknik ayrıntılar, gerek uluslararası ilişkilerin gelişimi ve gerekse de mevsimsel etkenlerin yolculuğa getireceği yeni ayrıntıların niteliğine göre, denizcilik bilgileri temelinde ayrıca verilecektir. Bu yapılırken Akdeniz'deki coğrafi farklılıklar gözetilecek ve sonuçların tüm bölgeleri kapsaması amaçlanacaktır.

Projenin amaç ve hedefleri

•  2600 yıl önceki koloni yolculuklarında kullanılan bu tekneler, daha önce hiç bir bilimsel kurum tarafından bu yönleri ile incelenmemiştir.Yeniden yapım koşulları içinde deniz seyri ön görülmemiştir.360 Derece Tarih Araştırmaları Grubu, bu teknelerin, konuları ile ilgili üniversitelerin danışmanlığında inceleyerek yeniden yapımlarını gerçekleştirecektir.

•  Sözü edilen bu kültürel göç esnasında, kolonilerin yanlarında taşıdıkları şarap, üzüm ve zeytinyağı gibi maddelerin Akdeniz genelinde yayılmaları ve ticaret ve kültürlerarası ilişkilerdeki etkileri inceleme konusu olacaktır.

•  6. Kıta Akdeniz halklarının aralarında yaşayan tek ortaklık kanıtının müzik olduğu düşünülürse, bu olguyu kapsayan konserler dizisi, projenin ana amaçlarından birini oluşturmaktadır.

Bunun için gerek Fransa ‘da (Marsilya) gerekse Türkiye'de (Foça) flarmoni orkestralarının eşlik edeceği, geniş tabanlı etnik müzik konserleri dizisi düşünülmüştür.

•  Foça ve Marsilya'da gerçekleşecek, tarih ve deniz tabanlı, „uluslararası belgesel film festivali“ düzenlenmesi düşünülmüştür. Foça'dan yola çıkarken, ilk ayağının gerçekleşeceği festival, aynı filmlerin katılımıyla Marsilya'ya varışla devam edecektir.

•  Yolculuğu kapsayan bir belgesel film çekilmesi düşünülmüştür.

•  Deneysel arkeolojinin kuralları içinde uygulanması düşünülen bu projede elde edilen sonuçlar uluslararası sempozyumlarda bildiriler halinde sunulacaktır.

•  Projenin hazırlık safhalarından bitimine kadar,ulaşılan bilimsel sonuçlar ve projenin günlüğü yayın haline getirilecektir.